Als je vrije dag nodig is om de andere dagen vol te houden

Het is woensdag en je hoeft niet te werken en eigenlijk was je daar ook echt aan toe. Je merkt het vaak dinsdagavond al. Dan ben je moe, je hoofd is echt vol en thuis heb je minder geduld dan je zou willen. Als je dan ’s avonds eindelijk op de bank zit, heb je geen zin meer om een gesprek te voeren. Maar, vandaag ben je vrij. Je wekker hoeft niet extra vroeg af te gaan en je brengt in alle rust je kinderen naar school. Je voelt hoe fijn het is om daarna nergens op tijd te hoeven zijn.

Je komt thuis en neemt eerst een kopje koffie. Even zitten en misschien ga je straks een rondje wandelen. Je hebt nog genoeg te doen, maar vandaag mag het allemaal wat rustiger. Ergens vandaag gebeurt het. Je zakt, je hoofd wordt stiller en je voelt dat je weer wat kunt hebben. Je hebt zin om iets te doen. Je ruimt wat op, je gaat naar de stad en je merkt dat je energie hebt om te sporten. Aan het einde van de dag voel je je beter. Precies daarom heb je die woensdag nodig. Morgen kun je weer fris starten aan een nieuwe werkdag.

Dit klinkt eigenlijk heel logisch, tot je de vraag iets anders stelt. Wat als je vrije dag niet alleen een fijne onderbreking van je week is, maar nodig is geworden om de rest van je week vol te kunnen houden? Een vrije dag kan verschillende redenen en functies hebben. Er is niets mis met bijkomen van een drukke periode. Sterker nog, natuurlijk heb je herstel nodig na inspanning. Je wordt niet altijd wakker met dezelfde hoeveelheid energie. Een drukke werkdag mag je voelen en een volle week ook. Er zit alleen een verschil tussen rusten omdat rust onderdeel is van je leven en rusten zodat je daarna weer verder kunt met een leven dat structureel te veel van je vraagt. Van buitenaf kunnen die twee er precies hetzelfde uitzien. Je ligt op de bank, je wandelt, je leest een boek en je hebt een ochtend niets gepland. Maar waarom je die rust hebt en welke functie die rust heeft is anders. In het eerste geval hoort het bij je leven. In het tweede geval staat rust in dienst van alles wat je daarna weer moet kunnen dragen. Dat verschil vind ik belangrijk. Want dan kan iets wat heel gezond lijkt, je neemt rust, ervoor zorgen dat je minder snel naar de vraag die daaronder ligt kijkt: Waar herstel ik eigenlijk steeds van. “Gelukkig ben ik morgen vrij.” Die zin zegt soms meer dan we doorhebben. “Gelukkig hoef ik morgen niet.” “Nog één dag en dan ben ik vrij.” “Dit weekend ga ik echt even helemaal niets doen.” Als je jouw woensdag maar haalt, kun je daar lange tijd op functioneren. Je werkt, zorgt, doet wat anderen van je verwachten en wanneer je merkt dat het veel wordt, weet je dat er een moment aan komt waarop je kunt bijkomen. Dus, je gaat nog even door. Dat is ook precies waarom het lastig te herkennen kan zijn, want je valt niet om. Je hebt een manier gevonden waardoor je het volhoudt. Je gaat van drukke dagen, naar een herstel-dag, naar doorgaan, naar drukke dagen, naar herstellen en weer naar doorgaan. Zolang die herstelmomenten genoeg zijn om daarna opnieuw te kunnen beginnen, lijkt jouw systeem te werken. Maar, iets vol kunnen houden en goed zitten in hoe je leeft, zijn niet hetzelfde. Rust kan je helpen zonder dat er iets verandert. Dat klinkt tegenstrijdig, maar we praten over rust alsof het automatisch de oplossing is voor een te vol leven. Meer pauzes, een dag minder werken, een weekend niets plannen, een meditatie, even wandelen of eerder naar bed. Het zijn allemaal dingen die echt kunnen helpen, maar rust heeft ook een andere kant. Het kan ervoor zorgen dat je genoeg herstelt om daarna precies hetzelfde patroon opnieuw in te stappen. Zondag geeft je genoeg energie voor maandag, woensdag zorgt dat je donderdag weer aan kunt en je vakantie zorgt ervoor dat je het ‘een paar maanden trekt’. Daardoor kan het lang duren voordat je jezelf een andere vraag stelt. Niet: Hoe zorg ik dat ik beter herstel? Maar: Waarom heb ik zoveel herstel nodig van de manier waarop ik mijn gewone dagen leef? Die vraag is ongemakkelijker, want daar is niet altijd in één wandeling of vrije ochtend het antwoord op te vinden.

Kijk eens naar de dagen waarvan je moet herstellen. Als woensdag jouw herstelmoment is, is het interessant om niet alleen naar woensdag te kijken. Kijk eens naar maandag en dinsdag. Hoe beweeg je door die dagen? Heb je haast? Zijn er momenten waarop je een emotie voelt en denkt: straks? Eet je wanneer je honger hebt of wanneer het uitkomt? Stop je wanneer je merkt dat je concentratie weg is of maak je het eerst af? Hoe vaak schakel je tussen je werk, kinderen, appjes, afspraken en dingen die nog geregeld moeten worden? Wat gebeurt er wanneer iemand iets extra’s van je vraagt? Hoeveel van jouw energie gaat niet naar wat je doet, maar naar wat je in je hoofd vasthoudt? Het zou goed kunnen dat het probleem niet alleen in het aantal uren zit dat je werkt, maar in hoe aanwezig je bent in die uren. Ben je altijd beschikbaar? Altijd aan het vooruitdenken? Voel je verantwoordelijkheid? Ga je door terwijl je lichaam allang signalen geeft dat het genoeg geweest is? Dan is woensdag niet het probleem, maar dan laat woensdag zien wat maandag en dinsdag van je gevraagd hebben.

Je vrije dag hoeft niet je reparatiedag te zijn. Als jij op woensdag graag op de bank wilt liggen, ga dan vooral op de bank liggen. Het gaat er niet om wat je op die dag doet, maar om wat je begint te zien. Als je structureel een dag nodig hebt om jezelf weer een beetje bij elkaar te rapen voordat de rest begint, dan is dat informatie. Het is geen bewijs dat je niet sterk genoeg zou zijn. Het is geen reden om jezelf te vertellen dat anderen vier of vijf dagen kunnen werken en jij dat dus ook moet kunnen. Het is informatie, over hoeveel je draagt, hoe je je dagen leeft, over hoeveel ruimte er na een werkdag voor jou overblijft en of rust in jouw leven echt ruimte is geworden of vooral de plek waar je jezelf steeds opnieuw klaarmaakt om verder te kunnen.

We denken vaak dat we goed voor onszelf zorgen als we genoeg herstel inplannen, maar goed voor jezelf zorgen gaat niet alleen over hoe je bijkomt van je leven. Het gaat ook over hoe je dat leven inricht en beleeft voordat je ervan moet bijkomen.

Dus als je op je vrije dag merkt: “Gelukkig hoef ik vandaag even niets” dan hoef je die gedachte niet weg te duwen. Je kunt haar serieus nemen en jezelf iets vragen wat veel interessanter is dan wat je vandaag gaat doen: “Wat gebeurt er op mijn gewone dagen waardoor ik deze dag zo hard nodig heb?” Rust is niet de plek is waar je naartoe moet gaan om het vol te houden. Het mag er ook zijn in je leven omdat je graag zo leeft.

// OM MEE TE NEMEN

 Let deze week niet alleen op de momenten waarop je rust neemt, maar op het moment waarop je graag rust wilt. Wanneer denk je:

Was het maar avond.

Gelukkig ben ik morgen vrij.

Als ik het weekend maar haal.

Kijk dan eens terug, wat gebeurde daar vlak voor? Daar kan meer informatie zitten dan in de vrije dag zelf.