Waarom degene van wie je houdt soms ineens te veel kan zijn.

Je komt thuis na een lange dag werken. Onderweg naar huis heb je snel nog wat boodschappen gehaald en in de auto heb je alvast bedacht wat je vanavond gaat eten. Ondertussen schoot je te binnen dat je dat ene mailtje vandaag nog moet beantwoorden, dus dat heb je snel als herinnering in je telefoon gezet. Eenmaal thuis doe je de voordeur open. “Mam?” Je hebt je jas nog niet uit of je hoort “Mam, weet jij waar mij…” “Ja, wacht even.” Je loopt naar de keuken en je partner vraagt vanuit de woonkamer iets over morgen. “Mam?” De televisie staat aan en laat een druk geluid horen. Er ligt iets op het aanrecht wat daar vanochtend ook al lag. “MAM?!” En ineens hoor je jezelf zeggen: “Kunnen jullie nou alsjeblieft éven niets aan me vragen?”. Harder dan je wilde. Het wordt stil in huis en direct krijg je dat rotgevoel. Want, je dochter deed niets verkeerd en je partner ook niet. Ze vroegen gewone dingen. Je houdt van ze, dus waarom voelt juist degene van wie je zoveel houdt op zo’n moment als te veel?

Het zit niet altijd in wat iemand vraagt. Dat is wat ik eigenlijk best interessant vindt aan dit soort momenten. Als je alleen naar de laatste dertig seconden kijkt, lijkt je reactie over de top. Je kind stelde een vraag, je partner wilde iets weten. Dat was alles. Maar, jouw reactie komt niet voort uit alleen de vragen die je van hen kreeg. Je hebt een hele dag ervoor gehad. Jouw aandacht moest de hele dag ergens naartoe. Je had een gesprek op je werk, terwijl je iets af moest maken. Er kwam een appje tussendoor, een collega wilde iets weten, een afspraak verschoof terwijl het eigenlijk niet uitkwam, het was druk op de weg onderweg naar huis, je moest iets onthouden voor morgen en er was veel geluid. Je moest schakelen, vooruitdenken. En dan kom je thuis, maar het vragen stopt daar niet. Er komen andere mensen voor in de plaats. Mensen van wie je houdt. Juist daardoor kun je jezelf achteraf zo veroordelen om je reactie. Waarom doe ik zo tegen mijn eigen gezin? De vraag van je dochter is niet de oorzaak van je reactie. Het is gewoon het volgende dat iets van je vraagt, op een moment waarop er nog maar heel weinig ruimte over is.

Thuis komt eruit wat je de hele dag hebt tegengehouden. Ik denk dat veel van ons dat herkennen. Op je werk lukt het nog en daar reageer je netjes. Je doet wat nodig is en je luistert naar iemand terwijl je hoofd eigenlijk vol zit. Je lost iets op en je houdt rekening met de sfeer en je zegt: “Komt goed”. Als je merkt dat je moe bent, stap je daarover heen en neem je een kopje koffie. Want, je bent aan het werk. Als je dan aan het einde van de dag thuiskomt hoef je niet meer die professional te zijn. Je hoeft niet meer na te denken over hoe iets overkomt en je voelt je veilig genoeg om wat minder netjes voor de dag te komen. Eigenlijk kun je het zo zien, dat dán zichtbaar wordt wat de dag van je gevraagd heeft. Je gezin is niet het probleem, maar thuis heb je niet meer de energie om alles binnen te houden. Dat maakt het niet automatisch prettiger voor je gezin en je kunt nog steeds terugkomen op je reactie. Namelijk, door je excuses aan te bieden.  Er zit een verschil tussen verantwoordelijkheid nemen voor hoe je reageert en jezelf vervolgens helemaal af te wijzen omdat je zo reageerde. De eerste helpt je verder en de tweede maakt van een overvolle dag ook nog een dag met een oordeel over wie je bent.

“Maar zij zijn juist het belangrijkst voor me.” Precies daarom kan het pijn doen. Je wilt niet dat je kinderen later vooral aan jou denken als moeder die vaak “Nu even niet.” zei. Je wilt ook niet zuchten als je partner iets aan je vraagt. Het is fijn om aandacht voor je kinderen te hebben als zij een verhaal vertellen. Je wilt een lieve moeder en fijne partner zijn. Als dat niet lukt zoals jij vindt dat het zou moeten, kun je daardoor hard over jezelf oordelen en voor je het weet gaat het niet meer over een moment waarop je weinig ruimte had. Dan gaat het bijvoorbeeld over wat voor moeder je bent. En daar zou ik voorzichtig mee zijn. Eén scherpe reactie vertelt niet het hele verhaal over jouw moederschap. Als je merkt dat het steeds vaker gebeurt, zou ik er aandacht voor hebben. Niet vanuit schuld, maar vanuit nieuwsgierigheid. Want, blijkbaar gebeurt er iets wat aandacht verdient.

Hoeveel ruimte is er bij jou over na een dag werken? Die vraag vind ik interessanter dan de vraag waarom je zo snel geïrriteerd bent. Het gaat er niet om hoeveel uren er nog in de avond zitten, maar hoeveel ruimte er nog in jou is. Ruimte voor geluid, aanraking, een onverwachte vraag, een verhaal dat langzaam verteld wordt terwijl jij eigenlijk graag stilte wilt. Of voor jouw dochter die voor de derde keer uit bed komt. Soms kunnen dingen die op een rustige dag gebeuren, op een volle dag ineens enorm voelen. Dat zegt iets.

Soms is te veel gewoon één ding te veel. Er hoeft niet eens een enorme gebeurtenis aan vooraf gegaan te zijn. We zijn geneigd om pas serieus naar onze draaglast en draagkracht-verhouding te kijken als we een reden hebben die groot genoeg voelt. Zoals een reorganisatie, een scheiding, een ziek familielid of je kind dat extra zorg nodig heeft. Wij worden niet alleen belast door grote gebeurtenissen, maar ook door meerdere kleine dingen die steeds opnieuw iets van je vragen. Als dat maar lang genoeg doorgaat, kan een hele gewone vraag voelen alsof iemand een emmer die al tot de rand gevuld is nog probeert bij te vullen. De laatste druppel is wat het zichtbaar maakt.

Vaak voel je dat je ruimte nodig hebt. Alleen, in plaats van dat je die ruimte neemt, corrigeer je jezelf. Doe normaal. Zij kunnen er ook niets aan doen. Wees even gezellig. Dus je blijft en probeert te luisteren, te koken en op te ruimen. Ondertussen merk je dat je steeds korter wordt. Dat is een interessant stukje om naar te kijken. Niet pas bij “Waarom snauwde ik?”, maar een paar stappen daarvoor. Wanneer merkte je voor het eerst dat je eigenlijk niets meer te geven had. Wat deed je met dat signaal. Nam je het serieus? Vond je dat je door moest gaan?

Degene van wie je houdt is niet teveel. Je zoon en dochter zijn niet teveel. Je man of vrouw is niet teveel. Jij bent ook niet ineens een slecht mens omdat je vijf minuten stilte wilt. Het kan gewoon zo zijn dat je even niet de ruimte hebt voor wat er van je gevraagd wordt. En juist omdat de mensen thuis belangrijk voor je zijn, is het de moeite waard om daar eerder naar te kijken. Niet pas als je tegen hen uitgevallen bent, maar daarvoor. Bij die eerste zucht in de auto of bij het moment waarop je merkt dat geluid harder binnenkomt. Of als je even niet wilt praten of gehaast beweegt. Dat zijn geen dingen waarvoor je jezelf direct moet corrigeren, maar het zijn wel dingen die je kunnen gaan opvallen.

Een kleine field note voor deze week

Let eens op het moment wanneer iemand teveel voor je is. Niet om je reactie te analyseren, ook niet om jezelf te verbeteren, maar om te zien wat eraan voorafging. Wie en wat is er vandaag allemaal van mij gevraagd vandaag? Wanneer merkte ik voor het eerst dat mijn ruimte kleiner werd? Het kan verrassend voor je zijn hoe vroeg op de dag het eerste signaal komt. Vaak is degene die je tegenover je hebt niet het probleem. Diegene kwam alleen binnen op het moment dat er van jou bijna niets meer over was om te geven. Dát is een heel interessant moment.